Cúm A có lây không? Đường lây, ủ bệnh và phòng ngừa hiệu quả

Cúm mùa thường gây sốt, ho, đau họng, đau mỏi người và mệt mỏi. Cúm A có lây không là thắc mắc quan trọng vì virus cúm có thể truyền sang người khác trước khi người bệnh nhận ra mình mắc bệnh. 

Hiểu đúng đường lây, thời gian ủ bệnh và giai đoạn dễ truyền virus giúp gia đình chủ động hạn chế tiếp xúc, chăm sóc an toàn và biết khi nào cần chú ý dấu hiệu bất thường.

Cúm A có lây không và mức độ lây nhiễm ra sao?

Câu trả lời là có. Cúm A có lây không cần được hiểu là bệnh cúm do influenza A gây ra. Bệnh chủ yếu truyền qua các hạt hô hấp khi người nhiễm ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở gần người khác. CDC cho biết người mắc cúm có thể truyền virus từ khoảng một ngày trước khi xuất hiện triệu chứng đến khoảng năm đến bảy ngày sau khi bắt đầu bệnh.

Khả năng lây thay đổi theo thời điểm. Người bệnh thường truyền virus mạnh nhất trong ba ngày đầu có triệu chứng. Trẻ nhỏ, người suy giảm miễn dịch và người bệnh nặng có thể phát tán virus lâu hơn. Vì vậy, khi hỏi cúm A có lây không, cần xét thời gian mắc bệnh và nhóm nguy cơ, không chỉ việc đã hết sốt.

Virus có thể truyền khi người nhiễm chưa có triệu chứng rõ. Một số người nhiễm cúm không triệu chứng vẫn có thể phát tán virus. Vì vậy, bệnh có thể lan trong gia đình, trường học hoặc văn phòng trước khi nguồn lây được nhận ra. WHO lưu ý cúm mùa truyền nhanh ở khu vực đông đúc.

Như vậy, cúm A có lây không không chỉ cần câu trả lời “có”. Virus có thể truyền trước khi triệu chứng xuất hiện, lây mạnh ở những ngày đầu và lan thuận lợi khi tiếp xúc gần. Đây cũng là lý do các nội dung tin tức tổng hợp 24h về mùa cúm thường nhắc đến phòng lây trong gia đình, trường học và nơi làm việc.

Cúm A có lây không qua những đường nào thường gặp?

Phần lớn cúm mùa lây từ người sang người qua đường hô hấp. Khi tìm hiểu cúm A có lây không, nên phân biệt đường truyền chính với những tình huống ít gặp hơn để tập trung đúng biện pháp phòng ngừa.

Lây qua giọt bắn và hạt hô hấp

Khi người nhiễm ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt và hạt chứa virus được phát tán. Người ở gần có thể hít phải hoặc để chúng tiếp xúc với mũi, miệng. CDC xem đây là con đường lây chính; các hạt nhỏ cũng có thể góp phần truyền virus trong không gian kín.

Khoảng cách gần và thông khí kém làm nguy cơ tăng. Trong nhà có người bệnh, nên tăng thông khí, giảm tiếp xúc mặt đối mặt và cân nhắc khẩu trang khi ở gần. Người bệnh cần che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi.

Lây qua tiếp xúc gần với người bị bệnh

Chăm sóc người mắc cúm, ôm hôn hoặc ở sát người bệnh lâu tạo cơ hội tiếp xúc với dịch tiết hô hấp. Vì vậy, cúm A có lây không đặc biệt đáng lưu ý trong gia đình có người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc người mắc bệnh mạn tính, bởi đây là các nhóm có nguy cơ biến chứng cao hơn.

Người chăm sóc nên tránh chạm tay lên mắt, mũi, miệng khi chưa rửa tay. Không cần cô lập cực đoan, nhưng nên giảm tiếp xúc không cần thiết trong giai đoạn dễ lây và ưu tiên không gian thông thoáng.

Lây qua bề mặt và tay nhiễm virus

CDC cho biết cúm ít thường xuyên hơn có thể lây khi một người chạm vào bề mặt hoặc đồ vật có virus rồi đưa tay lên miệng, mũi hoặc có thể là mắt. Vệ sinh tay vẫn hữu ích, nhất là sau khi xử lý khăn giấy, dịch tiết hoặc vật dụng người bệnh vừa sử dụng.

Không nên chỉ khử khuẩn đồ vật mà bỏ qua đường hô hấp. Khi cân nhắc cúm A có lây không, ưu tiên vẫn là giảm tiếp xúc gần lúc đang bệnh, thông khí, che ho và vệ sinh tay.

Lây từ động vật sang người trong một số trường hợp

Một số virus influenza A từ chim hoặc lợn có thể lây sang người, nhưng đây không phải đường lây điển hình của cúm mùa. CDC ghi nhận nhiễm cúm A từ động vật ở người là hiếm nhưng có thể xảy ra khi tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh hoặc môi trường ô nhiễm. Cúm A có lây không từ động vật phụ thuộc vào chủng virus và kiểu phơi nhiễm.

Người làm việc với gia cầm hoặc lợn cần tuân thủ hướng dẫn bảo hộ. Khi đi du lịch đến nơi có cảnh báo dịch ở động vật, nên theo dõi khuyến cáo y tế chính thức và tránh tiếp xúc không bảo hộ với động vật bệnh hoặc chết bất thường.

Cúm A có lây không trong bao lâu và thời gian ủ bệnh thế nào?

Hai mốc dễ nhầm là thời gian ủ bệnh và thời gian có khả năng lây. Cúm A ủ bệnh mấy ngày thường được trả lời là khoảng hai ngày, nhưng có thể dao động từ một đến bốn ngày sau khi nhiễm virus. Trong thời gian này, người bệnh chưa chắc có triệu chứng, song khả năng lây có thể bắt đầu khoảng một ngày trước khi biểu hiện đầu tiên xuất hiện.

Với câu hỏi Cúm A lây trong bao lâu, ở người trưởng thành khỏe mạnh, CDC cho biết virus thường có thể được phát hiện từ một ngày trước triệu chứng đến khoảng năm đến bảy ngày sau khi bệnh bắt đầu. Khả năng lây cao nhất thường trong ba ngày đầu. Trẻ nhỏ, người suy giảm miễn dịch và người bệnh nặng có thể truyền virus lâu hơn.

Các mốc nêu trên chỉ mang tính tham khảo. Cơ địa, mức độ bệnh và tình trạng miễn dịch khiến thời gian phát tán virus khác nhau. Do đó, cúm A có lây không sau vài ngày không thể xác định chỉ bằng một con số cố định.

CDC khuyến nghị trở lại hoạt động bình thường khi triệu chứng cải thiện và đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không dùng thuốc hạ sốt. Khi cân nhắc cúm A có lây không sau thời điểm này, nên nhớ nguy cơ chưa biến mất hoàn toàn; trong năm ngày tiếp theo vẫn nên tăng cường vệ sinh, thông khí và các biện pháp phòng lây.

Nếu sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực, lơ mơ, mất nước hoặc bệnh nặng lên, cần được đánh giá y tế thay vì chỉ quan tâm cúm A có lây không. Trẻ nhỏ, người từ 65 tuổi trở lên, người mang thai và người có bệnh nền thuộc nhóm nguy cơ biến chứng cao hơn nên được tư vấn sớm khi mắc cúm.

Phòng lây cúm A trong gia đình và cộng đồng như thế nào?

• Hạn chế tiếp xúc gần khi đang sốt, ho nhiều hoặc còn mệt.

• Che kín miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi; rửa tay ngay sau đó.

• Rửa tay sau khi chăm sóc người bệnh hoặc chạm dịch tiết.

• Tăng thông khí cho phòng ở và nơi làm việc khi có thể.

• Cân nhắc khẩu trang khi phải tiếp xúc gần người bệnh.

• Không dùng chung đồ cá nhân dễ dính dịch tiết.

• Tiêm vaccine cúm theo khuyến cáo phù hợp với tuổi và sức khỏe.

• Theo dõi nhóm nguy cơ cao, liên hệ cơ sở y tế nếu bệnh nặng.

• Sau khi trở lại sinh hoạt, tiếp tục tăng cường phòng lây thêm năm ngày.

Kết luận

Cúm A có lây không có câu trả lời là có, chủ yếu qua hạt hô hấp khi người nhiễm ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần. Người bệnh có thể lây trước triệu chứng và lây mạnh nhất trong những ngày đầu. Hiểu thời gian ủ bệnh, vệ sinh tay, tăng thông khí và hạn chế tiếp xúc giúp giảm nguy cơ. 

Bạn có thể tham khảo bloguemarketinginteractif.com, ưu tiên nguồn y khoa chính thống.